Archief voor januari, 2020

Antwoord aan rector Sels

vrijdag, 24 januari 2020
* Antwoord aan rector Sels naar aanleiding van zijn vrije tribune in de De Standaard van 23 januari 2020

Het watervaleffect

Ik weet zeker dat Engelstalig onderwijs niet het beste is wat we aan onze bachelor studenten kunnen aanbieden. Reeds dikwijls is aangetoond – wat iedere leraar spontaan weet – dat dit niet de meest effectieve manier van studeren is. Heeft daarom juist niet iedereen het recht te studeren in de eigen taal?

Deze discussie willen we niet opnieuw openen. Ze is al zo dikwijls gevoerd, maar de rectoren willen daar niet aan herinnerd worden. Ze vragen gewoon steeds meer onderwijs in Engels. Dat is logisch: de sterkere taal Engels verdringt het Nederlands. Alleen het Chinees in China kan weerstand bieden tegen het Engels, bv. in Hong Kong.

Soms heb ik de indruk dat de rectoren zich in internationaal gezelschap schamen over het feit dat er nog zoveel in ons lokaal taaltje wordt gedoceerd. Heel zeker als ze in aanraking komen met expats en andere geprivilegieerde internationale ambtenaren. Voor hun zonen en dochters willen ze heel wat in het Engels doen.

Bruno De Wever e.a. hebben in de Standaard van 14 januari overtuigend aangetoond dat het ontwerp dat nu  bij de Vlaamse regering voorligt onvermijdelijk zal leiden tot de volledige verengelsing van ons hoger onderwijs. Soms denk ik dat onze rectoren dat stiekem willen en jaloers zijn op hun Nederlandse collega’s die dat ideaal bijna hebben bereikt. Nochtans loochenen ze dit. Maar toch wil ik hen het voordeel van de twijfel gunnen. Ze willen uiteraard het beste voor hun instellingen en ook voor zichzelf :  groeien en bloeien en vooral internationaal prestige verwerven. Vanitas vanitatum, omnia vanitas (ijdelheid der ijdelheden, alles is ijdelheid). Soms vergeten ze dat daar pijnlijke consequenties aan verbonden zijn, zoals het uitschakelen van het Nederlands als cultuur- en onderwijstaal en mogelijk uiteindelijk het verdwijnen van de taal zelf.  Dus onze rectoren dragen een zeer grote verantwoordelijkheid en hun antwoord “het zal zo’n vaart wel niet lopen” is beslist onvoldoende.

De rectoren moeten rekening houden met de volgende wetmatigheid (het watervaleffect) : de taal van de hoogste onderwijsinstelling bepaalt automatisch de taal van de laagste. Dit betekent dat hoger onderwijs in het Engels na een tijd automatisch kleuteronderwijs in het Engels zal veroorzaken. Die tendens is al begonnen. Bepaalde vakken kan men in het middelbaar onderwijs al in het Engels volgen. Dit uiteraard ter voorbereiding op de universiteit.  Zonder rigoureuze taalwetten zouden bepaalde elitaire scholen hun middelbaar onderwijs al verengelst hebben. De druk zal toenemen om die wetten te versoepelen, zeker wanneer het hoger onderwijs nog meer verengelst. Dan is het hek van de dam.  Om beter voorbereid te zijn op het middelbaar komt dan het lager en uiteindelijk ook het kleuteronderwijs aan de beurt. Verstandige ouders zullen hun kinderen dan in het Engels opvoeden en de rest van dit triestig verhaal kan iedereen raden.

Dit proces kan zich in twee of drie generaties afspelen. We hebben het in ons land meegemaakt : we zijn dus ervaringsdeskundigen. In de jaren twintig van de vorige eeuw was Vlaanderen aan het verfransen. Door de  geleidelijke vernederlandsing van de universiteiten in de dertiger jaren en bijkomende taalwetten werd die trend helemaal omgebogen. Ook hier speelde het watervaleffect.

Rector Sels vraagt  terecht een debat over de internationalisering. In zijn kringen is ook het woord “diversiteit” een hype. Diversiteit moet nagestreefd worden voor mensen, dieren, planten etc. Geldt dat ook voor talen en culturen? Ik zou denken van wel.  Zou hij dan ook onze taal en cultuur willen beschermen? Of moeten we het, door imperialisme en kolonialisme sterk geworden Engels, zo maar en versneld overnemen aan onze universiteiten? Moet dat gebeuren met het geld van de Vlaamse Gemeenschap?

 

Yvan Vanden Berghe

24 januari 2020

Poetin en zijn vernieuwde grondwet

zaterdag, 18 januari 2020

Michail Misjoestin

Weinigen weten wat Poetin echt bezielt. Mijn aanvoelen is dat hij nog niet weet wat hij na zijn presidentschap in 2224 zal aanvangen. We zullen wel zien! Het is duidelijk dat de regering Medvedev moest vervangen worden omdat Medvedev bijzonder weinig vertrouwen inboezemt en omdat de regering niet bekwaam is om de 12 grote projecten die Poetin  in mei 2018 had aangekondigd, uit te voeren. Dit heeft Poetin  nadien zelf  bekend in een nogal confronterend TV- interview. In tegenstelling tot wat wordt gezegd had hij een en ander met de trouwe maar niet zo bekwame Medvedev op voorhand afgesproken. De nieuwe eerste minister Michail Misjoestin en zijn  vicepremiers  zijn geen politici en behoren tot de jongere internetgeneratie die westerse management trainingen hebben doorlopen. Poetin en zijn leeftijdsgenoten gebruiken geen slimme telefoons en er staat geen computer op hun werktafel. De vraag is natuurlijk of die nieuwe generatie de logge en corrupte administratie en de provinciegouverneurs aan het werk zullen krijgen? Misschien kennen ze de “truken van de foor” want ook de nieuwe eerste minister Misjoestin wordt door aartsvijand Navalny van corruptie beschuldigd.

Maar waarom wou Poetin absoluut de grondwet van Jeltsin van1993 wijzigen? Meer dan 60% van de bevolking begrijpt het niet. 25 % zijn voor omdat ze verwoede Poetin-aanhangers zijn en alles slikken. Poetin zegt dat hij de grondwet wil aanpassen aan veranderde omstandigheden en dat hij wil democratiseren. 

Boris Jeltsin

Voor alle duidelijkheid, de grondwet van Boris Jeltsin  wordt zo grondig geamendeerd dat nu wel over de grondwet van Poetin kan worden gesproken. Iedereen is ondertussen vergeten hoe die grondwet is ontstaan.  Boris Jeltsin, de opvolger van de onfortuinlijke Gorbatsjov, schakelde vanaf 1992 resoluut over naar het kapitalisme en werd daarvoor in het Westen zeer geprezen. De Russische bevolking verarmde zienderogen en dit vond weerklank in het parlement dat het voor het volk opnam en de nieuwe eerste minister Legor Gajdar, de voorstander van een snelle genadeloze overgang  naar het kapitalisme, niet wou aanvaarden (9 december1992).  Vicepresident Aleksandr Roetskoj, leider van de oppositie, had het over een economische genocide. Jeltsin vond dat hij als president boven het parlement stond. Hij kwam er mee in aanvaring met als gevolg dat het parlement een afzettingsprocedure tegen hem startte. De meerderheid keurde dit voorstel goed maar behaalde niet de vereiste twee derde meerderheid (25 maart 1993).

Daarop ontbond Jeltsin het parlement wat niet grondwettelijk was. Het parlement reageerde met de definitieve afzetting van Jeltsin en de uitroeping van Roetskoj tot president. Daarop schakelde Jeltsin het leger in en vanaf 28 september 1993 braken er gevechten uit. Er vielen tientallen doden en op 4 oktober liet Jeltsin door de artillerie het Witte Huis, waar het parlement zetelde, in brand schieten. Toen vielen er honderden doden te betreuren. Bij ons klonk het dat Jelsin de democratie had gered. Toen ik destijds tijdens een TV-interview aan de journalist vroeg of het parlement in brand schieten de beste methode was om de democratie te redden, begreep hij mijn vraag niet.

Jeltsin wou een nieuwe grondwet waarin de almacht van de president gebeiteld was. Die kreeg hij na een gemanipuleerd referendum op 12 december 1993.

Een democratischer grondwet 

Het is deze grondwet die Poetin nu democratischer wil maken. Want het parlement zal nu niet alleen de door de president voorgestelde eerste minister maar alle ministers kunnen weigeren. Bovendien kunnen ze hoogste justitiële en militaire leiders aanstellen. De  consultatieve Staatsraad, die voornamelijk uit gouverneurs bestaat, wordt in de grondwet opgenomen en zal een aantal  duidelijke bevoegdheden krijgen. Een presidentskandidaat moet minimum 25 jaar in Rusland gewoond hebben en nergens in het buitenland een verblijfsvergunning hebben gekregen. Speciaal om Michail Chodorkovski en eventueel ook Aleksej Navalny uit te schakelen? Ook staat geen enkele internationale rechtbank boven de Russische grondwet.

Ondertussen zijn de besprekingen in het parlement en de Federatieraad al begonnen. Poetin komt met steeds nieuwe amendementen voor de dag. De vakbonden stelden voor dat lonen, pensioenen en uitkeringen automatisch aan de levensduurte zouden worden aangepast. Poetin is akkoord en dit punt wordt in de grondwet opgenomen. Het zal hem vermoedelijk veel stemmen opleveren. Eveneens belangrijk wordt het grondwetsartikel dat een huwelijk alleen kan afgesloten worden tussen personen van een verschillend geslacht. Dit zal in Rusland veel bijval genieten, maar uiteraard niet in het Westen. 

Wil je van Poetin af, stem dan voor de grondwet!

Vermoedelijk zal in een preambule ook hulde gebracht worden aan de 1000 jaar  geschiedenis van het Russische volk waaruit de Sovjet Unie en uiteindelijk de Russische Federatie zijn gegroeid. Uit die geschiedenis halen de Russen hun idealen en ook het geloof in God. De nationale eenheid zal bevorderd worden en ook elke vorm van secessie is verboden. De republieken zullen hun eigen taal naast het Russisch als officiële taal mogen gebruiken. De passage over het geloof in God is natuurlijk typisch voor Poetin maar wordt nu al betwist.

Er komt geen referendum maar wel een consultatieve volksraadpleging op 22 april 2020. Burgers zullen op hun werk of thuis kunnen stemmen. Voor Poetin die nu nog maar door 35% van zijn onderdanen betrouwbaar wordt gevonden, moet de volksraadpleging  een opsteker worden. Hij mikt op een deelname van 60% die dan met 70% zijn vernieuwde grondwet moeten goedkeuren. Een en ander kan gemakkelijk opgesmukt worden omdat die volksraadpleging door geen enkele instantie wordt gecontroleerd. Een geweldige propagandamachine wordt in gereedheid gebracht met gepaste slogans. Om de tegenstanders van Poetin te lokken is de slogan “Wil je van Poetin af, stem dan voor de grondwet” ontworpen. Succes verzekerd?

 

Yvan Vanden Berghe 

18 januari 2020  

15 januari 2020

woensdag, 15 januari 2020

De tsaar moet gevreesd worden

Vrijwel alle commentatoren zijn het er over eens dat de machtswellusteling Poetin de Russische politieke instellingen wil hervormen om tot aan zijn laatste snik aan de macht te kunnen blijven. Veelal zijn de westerse “specialisten” het eens over de politiek van Poetin. Dit is comfortabel, vraagt weinig denkwerk en getuigt voor de buitenstaander van grote bekwaamheid.

Maar op 15 januari was er in Moskou meer aan de hand dan algemeen wordt gedacht.

Poetin, die zonder het echt te willen, door een maneuver van Boris Jeltsin in 2000 gedwongen werd president te worden, vertoont tekenen van vermoeidheid en ongeduld. De hervormingen en verbeteringen die hij wil doorvoeren geraken niet van de grond. Zijn macht en invloed tanen omdat niemand weet of hij na 2024 nog aan de macht zal blijven. In Rusland wordt de “tsaar” maar gerespecteerd als bekend is dat hij tot op zijn sterfbed zal blijven regeren. Zonderling volkje, die Russen, maar het is de realiteit en Poetin moet er rekening mee houden.

Door grondwetshervormingen aan te kondigen, wekt hij de indruk dat hij aan de macht wil blijven. De specialisten zijn het niet eens op welke manier. Ofwel door permanent voorzitter van de hervormde Staatsraad te worden, of voorzitter van de super belangrijke Veiligheidsraad te blijven of weeral eens de truc van het eerste ministerschap uit te spelen? Voor het leven voorzitter worden van de regeringspartij  Verenigd Rusland kan ook. Maar veel beter nog is zich via de nieuwe grondwet  opnieuw als president laten verkiezen. Dat is de eenvoudigste en meest efficiënte oplossing.

Mijn aanvoelen is dat hij zelf nog niet weet welke optie hij zal kiezen, ook niet of hij überhaupt aan de macht wil blijven. Hij twijfelt daar al van voor zijn laatste verkiezing aan.  Poetin kent afwisselende periodes van euforie en depressie. Maar het maneuver van 15 januari, een donderslag bij heldere hemel, heeft gewerkt: iedereen is er nu stellig van overtuigd dat de tsaar aan de macht blijft tot hij er bij neervalt. Zo wordt hij verder gevreesd en gerespecteerd.

De misprezen regering Medvedev

Wat wil Poetin dan wel bereiken? Hij wil het programma verwezenlijken waar hij al zo lang naar streeft: het verbeteren van de levensstandaard van de burgers, de gezondheidszorg en het onderwijs weer op niveau krijgen, de demografische problemen aanpakken want Rusland veroudert en sterft uit, de investeringen in nieuwe technologieën eindelijk op dreef  krijgen en de broodnodige infrastructuurwerken zoals in het plan van 2018 over de Nationale Projecten (een soort van Zijderoute maar dan alleen in Rusland) uitvoeren.  Dit waren trouwens de onderwerpen van zijn toespraak voor de verzamelde eerste en tweede kamers (Doema en Hoger Huis). Slechts als een zeer onverwacht toemaatje sprak hij over de institutionele hervormingen.

Het ergert de president al jaren dat zijn regeringen onder leiding van zijn kompaan Dimitri Medvedev niet in staat zijn dit programma zelfs maar gedeeltelijk uit te voeren. Onlangs waren er zware discussies over deze Nationale Projecten en Poetin besefte dat de realisatie weer zou worden uitgesteld. Dat was voor hem van het goede te veel. Een drastische conclusie drong zich op: de door de bevolking en ook door hem misprezen regering van Medvedev moest aftreden. Dit gebeurde pardoes zonder enige afspraak met de eerste minister: hij moest meteen opstappen.  Hij kreeg een troostprijs als ondervoorzitter van de Veiligheidsraad, die uiteraard door de president wordt voorgezeten. Voor Medvedev is dit zondermeer een beschamende afgang. Maar als ex-president zal hij blijven genieten van allerlei voordelen (zoals lijfwachten bvb.), en ook als titulair voorzitter van de regeringspartij Verenigd Rusland blijft hij ondanks de vernedering tot de politieke elite van Moskou behoren.

Een baas van de belastingen

Met de nieuwe eerste minister, de succesvolle 53-jarige overheidsmanager Michail Misjoestin, baas van de Russische belastingen, had Poetin wel afgesproken. Hij is geen politicus en is dus bij het grote publiek onbekend, zoals Poetin toen Jeltsin hem in januari 2000 plots dienstdoend president maakte. Toen werd zoals nu gesproken over een onbekende technocraat. Het grootste succes van deze ingenieur en doctor in de economie is het digitaliseren van de belastingen. Van een administratieve puinhoop maakte hij de meeste performante overheidsorganisatie.

De parlementsleden hadden de mogelijkheid om Misjoestin te ondervragen. Hij bleek een sterke persoonlijkheid die bereid is om hervormingen door te voeren en de overheidsdiensten en de ondernemingen te digitaliseren. Hij koppelt een zeer sterk analytisch vermogen aan daadkracht. Net zoals Poetin is hij een amateur ijshockeyspeler. Om het programma van Poetin te verwezenlijken heeft hij dit jaar nog 7,3 miljard dollar nodig en voor de volgende jaren 61,9 miljard dollar. Dit geld is beschikbaar. Hij suggereerde dat hij zijn ministers zelf kon kiezen. In ieder geval zou hij met ieder van hen een resultaatverbintenis aangaan en hen regelmatig laten rapporteren. Hij lijkt op een CEO van een westers bedrijf die zijn directeuren regelmatig wil evalueren.

Dit alles is nogal ongezien in de Russische politiek. Corruptie zal Misjoestin zeker ook niet aanmoedigen. Maar naar aloude Russische traditie zullen de verdorven paladijnen van de tsaar tegen hem samenzweren. Alles hangt er van af of Poetin die nu opnieuw gevreesd wordt hem zal willen beschermen of niet. Van Poetin is bekend dat hij de geschiedenis wil ingaan als een goede tsaar die vrede en welvaart in zijn land bracht en die de Russen van de Krim terug in het vaderland bracht. Met Michail Misjoestin zou het kunnen lukken.

 

Yvan Vanden Berghe

15 januari 2020